Geschiedenis van de Bijbel 1 studie
Historische aantekeningen 10 studies
- 2Sadduceeën
- 3De Thora
- 4De Pentateuch
- 5Verschil tussen Pentateuch en Thora
- 6Voorbeelden van de jahwistische bron
Geschiedenis van de Bijbel
-
BIB001
De grondteksten van de Bijbel
Het artikel behandelt het schrijven van de eerste vijf boeken van de Bijbel. Het belicht de mondelinge overlevering, de schriftelijke vastlegging en de verwerking van verschillende literaire bronnen. Ook het belang van het behoud van de tekst door de eeuwen heen komt aan bod, evenals de historische motieven van de schrijvers.
Exodus 13.8 (De Heilige Schrift 1917) :En gij zult uw zoon te kennen geven te dienzelven dage, zeggende: Dit is om hetgeen de HEERE mij gedaan heeft, toen ik uit Egypte uittoog.De Heilige Schrift 1917, publiek domein — tekst: eBible.org
Historische aantekeningen
-
INF001
Sadduceeën
De Sadduceeën waren een aristocratische en priesterlijke groep van het oude jodendom (200 v.Chr. – 70 n.Chr.), die de Tempel van Jeruzalem en het Sanhedrin controleerde. Zij aanvaardden uitsluitend de Pentateuch en ontkenden de opstanding van de doden en het bestaan van engelen. Vijftien keer genoemd in het Nieuwe Testament, speelden zij een sleutelrol bij de veroordeling van Jezus, met name via Kajafas en Hanna. Hun verdwijning valt samen met de verwoesting van de Tempel in 70 n.Chr.
Handelingen 23.6 (De Heilige Schrift 1917) :En Paulus wetende dat het ene deel was van de Sadduceen, en het andere van de Farizeen, riep in den raad: Mannen broeders, ik ben een Farizeer, eens Farizeers zoon; ik word over de hoop en opstanding der doden geoordeeld.De Heilige Schrift 1917, publiek domein — tekst: eBible.org -
INF031
De Thora
De Thora, de heilige tekst van het jodendom, bestaat uit de eerste vijf boeken van de Hebreeuwse Bijbel en is van wezenlijk belang voor het joodse geloof en de joodse moraal. Zij wordt regelmatig in de synagoge gelezen en heeft een rijke rabbijnse literaire traditie voortgebracht.
-
INF032
De Pentateuch
De Pentateuch, bestaande uit de eerste vijf bijbelboeken, is van wezenlijk belang voor de joodse en christelijke tradities. Hij vertelt over de schepping en de bevrijding van de Hebreeën onder leiding van Mozes, en bevat fundamentele wetten en verhalen.
-
INF033
Verschil tussen Pentateuch en Thora
Dit artikel onderzoekt de verschillen tussen de Pentateuch en de Thora, twee termen voor de eerste vijf boeken van de Bijbel. Terwijl de Pentateuch vaak in een christelijke of academische context wordt gebruikt, heeft de Thora in het jodendom een bredere betekenis, want ze omvat ook het onderricht en de goddelijke wet.
-
INF034
Voorbeelden van de jahwistische bron
Het artikel beschrijft passages uit de Pentateuch die worden toegeschreven aan de jahwistische bron, die zich kenmerkt door het gebruik van de goddelijke naam Jahweh en door antropomorfe beschrijvingen van God. Opmerkelijke voorbeelden: de schepping, de zondeval, Kaïn en Abel en de roeping van Mozes. Deze passages tonen de kenmerkende eigenschappen van de jahwistische bron.
Genesis 6.1-8 (De Heilige Schrift 1917) :En het geschiedde, als de mensen op den aardbodem begonnen te vermenigvuldigen, en hun dochters geboren werden,Dat Gods zonen de dochteren der mensen aanzagen, dat zij schoon waren, en zij namen zich vrouwen uit allen, die zij verkozen hadden.Toen zeide de HEERE: Mijn Geest zal niet in eeuwigheid twisten met den mens, dewijl hij ook vlees is; doch zijn dagen zullen zijn honderd en twintig jaren.In die dagen waren er reuzen op de aarde, en ook daarna, als Gods zonen tot de dochteren der mensen ingegaan waren, en zich kinderen gewonnen hadden; deze zijn de geweldigen, die van ouds geweest zijn, mannen van name.En de HEERE zag, dat de boosheid des mensen menigvuldig was op de aarde, en al het gedichtsel der gedachten zijns harten te allen dage alleenlijk boos was.Toen berouwde het den HEERE, dat Hij den mens op de aarde gemaakt had, en het smartte Hem aan Zijn hart.En de HEERE zeide: Ik zal den mens, dien Ik geschapen heb, verdelgen van den aardbodem, van den mens tot het vee, tot het kruipend gedierte, en tot het gevogelte des hemels toe; want het berouwt Mij, dat Ik hen gemaakt heb.Maar Noach vond genade in de ogen des HEEREN.De Heilige Schrift 1917, publiek domein — tekst: eBible.org -
INF041
De jahwistische bron
De jahwistische bron (J) is een hypothetische bron van de Thora, aangewezen door de documentaire hypothese van de 19e eeuw. Ze is genoemd naar het gebruik van de goddelijke naam JHWH en wordt gekenmerkt door een antropomorfe en verhalende stijl. Ze wordt in verband gebracht met teksten zoals de schepping (Gen. 2) en de zondeval (Gen. 3); de datering ervan blijft omstreden. Tegenwoordig wordt de geldigheid ervan door hedendaagse exegeten in twijfel getrokken.
Genesis 2.4-25 (De Heilige Schrift 1917) :Dit zijn de geboorten des hemels en der aarde, als zij geschapen werden; ten dage als de HEERE God de aarde en den hemel maakte.En allen struik des velds, eer hij in de aarde was, en al het kruid des velds, eer het uitsproot; want de HEERE God had niet doen regenen op de aarde, en er was geen mens geweest, om den aardbodem te bouwen.Maar een damp was opgegaan uit de aarde, en bevochtigde den gansen aardbodem.En de HEERE God had den mens geformeerd uit het stof der aarde, en in zijn neusgaten geblazen den adem des levens; alzo werd de mens tot een levende ziel.Ook had de HEERE God een hof geplant in Eden, tegen het oosten, en Hij stelde aldaar den mens, dien Hij geformeerd had.En de HEERE God had alle geboomte uit het aardrijk doen spruiten, begeerlijk voor het gezicht, en goed tot spijze; en den boom des levens in het midden van den hof, en de boom der kennis des goeds en des kwaads.En een rivier was voortgaande uit Eden, om dezen hof te bewateren; en werd van daar verdeeld, en werd tot vier hoofden.De naam der eerste rivier is Pison; deze is het, die het ganse land van Havila omloopt, waar het goud is.En het goud van dit land is goed; daar is ook bedolah, en de steen sardonix.En de naam der tweede rivier is Gihon; deze is het, die het ganse land Cusch omloopt.En de naam der derde rivier is Hiddekel; deze is gaande naar het oosten van Assur. En de vierde rivier is Frath.Zo nam de HEERE God den mens, en zette hem in den hof van Eden, om dien te bouwen, en dien te bewaren.En de HEERE God gebood den mens, zeggende: Van allen boom dezes hofs zult gij vrijelijk eten;Maar van den boom der kennis des goeds en des kwaads, daarvan zult gij niet eten; want ten dage, als gij daarvan eet, zult gij den dood sterven.Ook had de HEERE God gesproken: Het is niet goed, dat de mens alleen zij; Ik zal hem een hulpe maken, die als tegen hem over zij.Want als de HEERE God uit de aarde al het gedierte des velds, en al het gevogelte des hemels gemaakt had, zo bracht Hij die tot Adam, om te zien, hoe hij ze noemen zou; en zo als Adam alle levende ziel noemen zoude, dat zou haar naam zijn.Zo had Adam genoemd de namen van al het vee, en van het gevogelte des hemels, en van al het gedierte des velds; maar voor den mens vond hij geen hulpe, die als tegen hem over ware.Toen deed de HEERE God een diepen slaap op Adam vallen, en hij sliep; en Hij nam een van zijn ribben, en sloot derzelver plaats toe met vlees.En de HEERE God bouwde de ribbe, die Hij van Adam genomen had, tot een vrouw, en Hij bracht haar tot Adam.Toen zeide Adam: Deze is ditmaal been van mijn benen, en vlees van mijn vlees! Men zal haar Manninne heten, omdat zij uit den man genomen is.Daarom zal de man zijn vader en zijn moeder verlaten, en zijn vrouw aankleven; en zij zullen tot een vlees zijn.En zij waren beiden naakt, Adam en zijn vrouw; en zij schaamden zich niet.De Heilige Schrift 1917, publiek domein — tekst: eBible.org -
INF042
De elohistische bron
De elohistische bron (E) is volgens de documentaire hypothese een van de vier hypothetische bronnen van de Thora. Ze onderscheidt zich door het gebruik van de term Elohim voor God, een transcendente theologie en het beroep op dromen en visioenen als vormen van goddelijke openbaring. Ze wordt gedateerd in de 9e-8e eeuw voor onze jaartelling en zou afkomstig zijn uit het noordelijke koninkrijk Israël. De geldigheid ervan blijft onder hedendaagse onderzoekers omstreden.
Genesis 20 (De Heilige Schrift 1917) :En Abraham reisde van daar naar het land van het zuiden, en woonde tussen Kades en tussen Sur; en hij verkeerde als vreemdeling te Gerar.Als nu Abraham van Sara, zijn huisvrouw, gezegd had: Zij is mijn zuster, zo zond Abimelech, de koning van Gerar, en nam Sara weg.Maar God kwam tot Abimelech in een droom des nachts, en Hij zeide tot hem: Zie, gij zijt dood om der vrouwe wil, die gij weggenomen hebt; want zij is met een man getrouwd.Doch Abimelech was tot haar niet genaderd; daarom zeide hij: Heere! zult Gij dan ook een rechtvaardig volk doden?Heeft hij zelf mij niet gezegd: Zij is mijn zuster? en zij, ook zij heeft gezegd: Hij is mijn broeder. In oprechtheid mijns harten en in reinheid mijner handen, heb ik dit gedaan.En God zeide tot hem in den droom: Ik heb ook geweten, dat gij dit in oprechtheid uws harten gedaan hebt, en Ik heb u ook belet van tegen Mij te zondigen; daarom heb Ik u niet toegelaten, haar aan te roeren.Zo geef dan nu dezes mans huisvrouw weder; want hij is een profeet, en hij zal voor u bidden, opdat gij leeft; maar zo gij haar niet wedergeeft, weet, dat gij voorzeker sterven zult, gij, en al wat uwes is!Toen stond Abimelech des morgens vroeg op, en riep al zijn knechten, en sprak al deze woorden voor hun oren. En die mannen vreesden zeer.En Abimelech riep Abraham, en zeide tot hem: Wat hebt gij ons gedaan? en wat heb ik tegen u gezondigd, dat gij over mij en over mijn koninkrijk een grote zonde gebracht hebt? gij hebt daden met mij gedaan, die niet zouden gedaan worden.Voorts zeide Abimelech tot Abraham: Wat hebt gij gezien, dat gij deze zaak gedaan hebt?En Abraham zeide: Want ik dacht: alleen is de vreze Gods in deze plaats niet, zodat zij mij om mijner huisvrouw wil zullen doden.En ook is zij waarlijk mijn zuster; zij is mijns vaders dochter, maar niet mijner moeder dochter; en zij is mij ter vrouwe geworden.En het is geschied, als God mij uit mijns vaders huis deed dwalen, zo sprak ik tot haar: Dit zij uw weldadigheid, die gij bij mij doen zult; aan alle plaatsen waar wij komen zullen, zeg van mij: Hij is mijn broeder!Toen nam Abimelech schapen en runderen, ook dienstknechten en dienstmaagden, en gaf dezelve aan Abraham; en hij gaf hem Sara zijn huisvrouw weder.En Abimelech zeide: Zie, mijn land is voor uw aangezicht; woon, waar het goed is in uw ogen.En tot Sara zeide hij: Zie, ik heb uw broeder duizend zilverlingen gegeven; zie, hij zij u een deksel der ogen, allen, die met u zijn, ja, bij allen, en wees geleerd.En Abraham bad tot God; en God genas Abimelech, en zijn huisvrouw, en zijn dienstmaagden, zodat zij baarden.Want de HEERE had al de baarmoeders van het huis van Abimelech ganselijk toegesloten, ter oorzake van Sara, Abrahams huisvrouw.De Heilige Schrift 1917, publiek domein — tekst: eBible.org -
INF044
De priesterlijke bron
De priesterlijke bron (P) is een van de vier hypothetische bronnen van de Thora volgens de documentenhypothese. Gekenmerkt door een formele en herhalende stijl legt zij de nadruk op rituelen, reinheidswetten, genealogieën en cultische ceremonies. Zij stelt God voor als transcendent en majesteitelijk. Gedateerd in de Babylonische ballingschap of de postexilische periode (6e-5e eeuw v.Chr.) zou zij zijn geschreven door priesters van de tempel van Jeruzalem. De geldigheid ervan blijft onder hedendaagse onderzoekers omstreden.
Genesis 1 (De Heilige Schrift 1917) :In den beginne schiep God den hemel en de aarde.De aarde nu was woest en ledig, en duisternis was op den afgrond; en de Geest Gods zweefde op de wateren.En God zeide: Daar zij licht! en daar werd licht.En God zag het licht, dat het goed was; en God maakte scheiding tussen het licht en tussen de duisternis.En God noemde het licht dag, en de duisternis noemde Hij nacht. Toen was het avond geweest, en het was morgen geweest, de eerste dag.En God zeide: Daar zij een uitspansel in het midden der wateren; en dat make scheiding tussen wateren en wateren!En God maakte dat uitspansel, en maakte scheiding tussen de wateren, die onder het uitspansel zijn, en tussen de wateren, die boven het uitspansel zijn. En het was alzo.En God noemde het uitspansel hemel. Toen was het avond geweest, en het was morgen geweest, de tweede dag.En God zeide: Dat de wateren van onder den hemel in een plaats vergaderd worden, en dat het droge gezien worde! En het was alzo.En God noemde het droge aarde, en de vergadering der wateren noemde Hij zeeen; en God zag, dat het goed was.En God zeide: Dat de aarde uitschiete grasscheutjes, kruid zaadzaaiende, vruchtbaar geboomte, dragende vrucht naar zijn aard, welks zaad daarin zij op de aarde! En het was alzo.En de aarde bracht voort grasscheutjes, kruid zaadzaaiende naar zijn aard, en vruchtdragend geboomte, welks zaad daarin was, naar zijn aard. En God zag, dat het goed was.Toen was het avond geweest, en het was morgen geweest, de derde dag.En God zeide: Dat er lichten zijn in het uitspansel des hemels, om scheiding te maken tussen den dag en tussen den nacht; en dat zij zijn tot tekenen en tot gezette tijden, en tot dagen en jaren!En dat zij zijn tot lichten in het uitspansel des hemels, om licht te geven op de aarde! En het was alzo.God dan maakte die twee grote lichten; dat grote licht tot heerschappij des daags, en dat kleine licht tot heerschappij des nachts; ook de sterren.En God stelde ze in het uitspansel des hemels, om licht te geven op de aarde.En om te heersen op den dag, en in den nacht, en om scheiding te maken tussen het licht en tussen de duisternis. En God zag, dat het goed was.Toen was het avond geweest, en het was morgen geweest, de vierde dag.En God zeide: Dat de wateren overvloediglijk voortbrengen een gewemel van levende zielen; en het gevogelte vliege boven de aarde, in het uitspansel des hemels!En God schiep de grote walvissen, en alle levende wremelende ziel, welke de wateren overvloediglijk voortbrachten, naar haar aard; en alle gevleugeld gevogelte naar zijn aard. En God zag, dat het goed was.En God zegende ze, zeggende: Zijt vruchtbaar, en vermenigvuldigt, en vervult de wateren in de zeeen; en het gevogelte vermenigvuldige op de aarde!Toen was het avond geweest, en het was morgen geweest, de vijfde dag.En God zeide: De aarde brenge levende zielen voort, naar haar aard, vee, en kruipend, en wild gedierte der aarde, naar zijn aard! En het was alzo.En God maakte het wild gedierte der aarde naar zijn aard, en het vee naar zijn aard, en al het kruipend gedierte des aardbodems naar zijn aard. En God zag, dat het goed was.En God zeide: Laat Ons mensen maken, naar Ons beeld, naar Onze gelijkenis; en dat zij heerschappij hebben over de vissen der zee, en over het gevogelte des hemels, en over het vee, en over de gehele aarde, en over al het kruipend gedierte, dat op de aarde kruipt.En God schiep den mens naar Zijn beeld; naar het beeld van God schiep Hij hem; man en vrouw schiep Hij ze.En God zegende hen, en God zeide tot hen: Weest vruchtbaar, en vermenigvuldigt, en vervult de aarde, en onderwerpt haar, en hebt heerschappij over de vissen der zee, en over het gevogelte des hemels, en over al het gedierte, dat op de aarde kruipt!En God zeide: Ziet, Ik heb ulieden al het zaadzaaiende kruid gegeven, dat op de ganse aarde is, en alle geboomte, in hetwelk zaadzaaiende boomvrucht is; het zij u tot spijze!Maar aan al het gedierte der aarde, en aan al het gevogelte des hemels, en aan al het kruipende gedierte op de aarde, waarin een levende ziel is, heb Ik al het groene kruid tot spijze gegeven. En het was alzo.En God zag al wat Hij gemaakt had, en ziet, het was zeer goed. Toen was het avond geweest, en het was morgen geweest, de zesde dag.De Heilige Schrift 1917, publiek domein — tekst: eBible.org -
INF045
De Tenach
De Tenach is de canon van de heilige Schriften van het jodendom en komt overeen met het christelijke Oude Testament. De naam is een acroniem, gevormd uit de drie delen: Thora (Pentateuch), Nevi'im (Profeten) en Ketouvim (Geschriften). Hij is hoofdzakelijk in het Hebreeuws geschreven, met enkele passages in het Aramees, en vormt het theologische, morele en liturgische fundament van het jodendom en de gemeenschappelijke wortels van de joodse en christelijke tradities.
1 Koningen 1.1 (De Heilige Schrift 1917) :De koning David nu was oud, wel bedaagd; en zij dekten hem met klederen, doch hij kreeg gene warmte.De Heilige Schrift 1917, publiek domein — tekst: eBible.org -
INF046
Verschil tussen Tenach, Thora en Hebreeuwse Bijbel
Dit artikel verduidelijkt het onderscheid tussen drie termen die verband houden met de Hebreeuwse Schriften: de Tenach duidt de hele joodse canon aan (Thora, Nevi'im, Ketouvim); de Thora is het eerste deel ervan, bestaande uit de vijf boeken van Mozes (Pentateuch); de Hebreeuwse Bijbel is eenvoudigweg een andere naam voor de Tenach. De Thora maakt deel uit van de Tenach, en Hebreeuwse Bijbel en Tenach zijn synoniemen.